Ελλάδα, γήρανση του πληθυσμού και συνταξιοδοτικός σχεδιασμός

Τι λέει η έκθεση του OECD

Η έκθεση «Pensions at a Glance 2025» του OECD, που δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο του 2025, δείχνει ότι ο πληθυσμός των χωρών του OECD θα γηράσει γρήγορα τα επόμενα 25 χρόνια. Κατά μέσο όρο, οι άνθρωποι 65 ετών και άνω ανά 100 άτομα ηλικίας 20 έως 64 ετών αναμένεται να αυξηθούν από 33 το 2025 σε 52 το 2050.

Σε χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Πολωνία, η Σλοβακία και η Ισπανία, η αύξηση αυτού του δείκτη αναμένεται να είναι ιδιαίτερα ισχυρή, πάνω από 25 μονάδες έως το 2050. Για την Ελλάδα, το OECD σημειώνει επίσης ότι ο πληθυσμός σε ηλικία εργασίας αναμένεται να μειωθεί πάνω από 30% τα επόμενα 40 χρόνια.

Τι σημαίνει αυτό με απλά λόγια

Τα δημόσια συνταξιοδοτικά συστήματα στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό στις εισφορές όσων εργάζονται σήμερα. Όταν λιγότεροι εργαζόμενοι στηρίζουν περισσότερους συνταξιούχους, το σύστημα δέχεται πίεση. Οι κυβερνήσεις συνήθως απαντούν με αλλαγές: υψηλότερα όρια ηλικίας, αυστηρότερους κανόνες ή συντάξεις που αυξάνονται πιο αργά από το κόστος ζωής.

Το μήνυμα για τον πολίτη είναι απλό: η δημόσια σύνταξη είναι σημαντική, αλλά χρειάζεται παράλληλος σχεδιασμός για συμπλήρωμα εισοδήματος και προστασία του βιοτικού επιπέδου.

Για όσους είναι σήμερα 30 ή 40 ετών, αυτές οι αλλαγές θα κριθούν μέσα στον δικό τους εργασιακό βίο. Δεν χρειάζεται να μαντέψετε ποιες μεταρρυθμίσεις θα έρθουν. Αρκεί να μη στηρίζετε ολόκληρο το εισόδημα της σύνταξης σε μία μόνο πηγή. Δημόσια σύνταξη, ένα ταμείο προνοίας ή επαγγελματικό σχέδιο όπου υπάρχει, και μια προσωπική αποταμίευση μαζί δίνουν πιο σταθερή βάση από οποιοδήποτε από αυτά μόνο του.

Αφορά και την Κύπρο

Το άρθρο εστιάζει στην Ελλάδα, όμως η γήρανση του πληθυσμού αφορά όλη την Ευρώπη. Πολλές οικογένειες έχουν δεσμούς και με τις δύο χώρες: κάποιος εργάστηκε σε μία από αυτές, οι γονείς ζουν εκεί ή σκέφτεται πού θα ζήσει ως συνταξιούχος.

Αν έχετε εργαστεί και στις δύο χώρες, αξίζει να συγκεντρώσετε τα στοιχεία ασφάλισης από κάθε σύστημα. Οι κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιτρέπουν να λαμβάνονται υπόψη περίοδοι ασφάλισης σε διαφορετικά κράτη μέλη, αλλά η διαδικασία θέλει χρόνο και έγγραφα.

Γιατί σας αφορά

Αν ξεκινήσετε νωρίς, ο στόχος σύνταξης γίνεται πιο διαχειρίσιμος. Αν τον αφήσετε για αργότερα, η μηνιαία προσπάθεια συνήθως μεγαλώνει, γιατί το ίδιο ποσό πρέπει να συγκεντρωθεί σε λιγότερα χρόνια, με λιγότερο χρόνο για απόδοση.

Η πρόκληση δεν είναι μόνο το «πόσα θα πάρω». Είναι και το «για πόσο». Όσο μεγαλώνει το προσδόκιμο ζωής, τόσο περισσότερα χρόνια πρέπει να καλύψει το εισόδημα της σύνταξης.

Τι μπορείτε να κάνετε τώρα

• Ζητήστε ενημέρωση για τα χρόνια ασφάλισης και την εκτιμώμενη σύνταξή σας από τον φορέα κοινωνικής ασφάλισης κάθε χώρας όπου έχετε εργαστεί.
• Ορίστε πόσο εισόδημα θα θέλατε τον μήνα ως συνταξιούχοι, σε σημερινές τιμές.
• Υπολογίστε τη διαφορά ανάμεσα σε αυτό που χρειάζεστε και σε αυτό που περιμένετε από τη δημόσια σύνταξη.
• Μετατρέψτε τη διαφορά σε συγκεκριμένο κεφάλαιο και μηνιαίο ποσό με το εργαλείο «Στόχος συνταξιοδοτικού κεφαλαίου».
• Επανεξετάστε το πλάνο κάθε φορά που αλλάζει η δουλειά, το εισόδημα ή η χώρα όπου ζείτε.

Για τις βασικές επιλογές, δείτε τον οδηγό για τη σύνταξη.